ความรู้ถังดับเพลิง | 11/08/2026
วิธีใช้ถังดับเพลิงขั้นต้นอย่างถูกต้อง: ดึง เล็ง บีบ ส่าย
เรียนรู้ขั้นตอนใช้ถังดับเพลิงกับไฟระยะเริ่มต้น ตั้งแต่ประเมินทางหนี เลือกถังให้ตรงประเภทไฟ ไปจนถึงวิธี ดึง เล็ง บีบ และส่ายอย่างปลอดภัย
บทความนี้เป็นความรู้เบื้องต้น การตอบโต้เหตุจริงต้องยึดแผนฉุกเฉินของสถานที่ ฉลากอุปกรณ์ และคำสั่งของเจ้าหน้าที่เป็นหลัก หากไม่มั่นใจให้อพยพทันที
ถังดับเพลิงแบบมือถือมีไว้ควบคุมไฟในระยะเริ่มต้นเท่านั้น สิ่งสำคัญที่สุดไม่ใช่การดับไฟให้ได้ทุกครั้ง แต่คือการแจ้งเหตุและออกจากพื้นที่ได้อย่างปลอดภัย หากไฟลุกลาม มีควันหนา ความร้อนสูง มองไม่เห็นทางออก หรือไม่แน่ใจว่าถังที่มีเหมาะกับไฟหรือไม่ ให้ปิดประตูเมื่อทำได้ อพยพ และโทรแจ้งหน่วยฉุกเฉินทันที
ก่อนยกถังเข้าไป ต้องตอบให้ได้ 4 ข้อ
- ไฟยังเล็กและจำกัดอยู่ในจุดเดียวหรือไม่
- มีการแจ้งเตือนคนในพื้นที่และแจ้งหน่วยฉุกเฉินแล้วหรือยัง
- มีทางหนีที่โล่งอยู่ด้านหลังตลอดเวลาหรือไม่
- ถังมีสัญลักษณ์ตรงกับประเภทไฟและอยู่ในสภาพพร้อมใช้หรือไม่
หากข้อใดข้อหนึ่งตอบว่า “ไม่” อย่าเสี่ยงเข้าไปดับไฟเอง สำหรับสถานประกอบการ ผู้ที่จะใช้ถังควรผ่านการอบรมและปฏิบัติตามแผนฉุกเฉินของสถานที่
ขั้นตอน ดึง เล็ง บีบ ส่าย
- ดึง: ดึงสลักนิรภัยออกเพื่อปลดกลไก ระวังอย่าบีบคันบีบก่อนพร้อมใช้งาน
- เล็ง: ถือถังตั้งตรงและเล็งหัวฉีดไปที่ฐานของเปลวไฟ ไม่ใช่ส่วนยอดของเปลวไฟ
- บีบ: บีบคันบีบเพื่อปล่อยสารดับเพลิง โดยเริ่มฉีดจากระยะที่ระบุบนฉลากของถัง
- ส่าย: ส่ายหัวฉีดซ้ายไปขวาครอบคลุมฐานไฟ เดินเข้าอย่างระมัดระวังเมื่อไฟลดลงและยังต้องรักษาทางหนีไว้ด้านหลัง
เมื่อต้องใช้ถังคาร์บอนไดออกไซด์ อย่าสัมผัสส่วนกรวยฉีดขณะใช้งาน เพราะอุณหภูมิอาจต่ำมากจนทำให้ผิวหนังบาดเจ็บได้
เมื่อใดต้องหยุดและอพยพทันที
- ถังหมดแต่ไฟยังไม่ดับ หรือไฟกลับมาลุกซ้ำ
- ไฟขยายออกจากจุดกำเนิด ลามขึ้นผนังหรือเหนือศีรษะ
- ควันทำให้หายใจลำบากหรือบังทางออก
- มีถังก๊าซ สารเคมี หรือวัตถุที่อาจระเบิดอยู่ใกล้ไฟ
หลังไฟดูเหมือนดับแล้ว ให้ถอยออกโดยยังหันหน้าไปทางจุดเกิดเหตุและเฝ้าระวังการลุกซ้ำ อย่ากลับเข้าอาคารจนกว่าเจ้าหน้าที่จะยืนยันว่าปลอดภัย