ความปลอดภัยในโรงงาน | 09/08/2026

ไฟไหม้น้ำมันและของเหลวไวไฟ: ดับอย่างไรไม่ให้ไฟลุกลาม

แนวทางรับมือไฟจากน้ำมัน เชื้อเพลิง สี และของเหลวไวไฟ ตั้งแต่ตัดแหล่งเชื้อเพลิง เลือกถัง Class B ไปจนถึงข้อห้ามเรื่องการใช้น้ำ

ไฟไหม้น้ำมันและของเหลวไวไฟ: ดับอย่างไรไม่ให้ไฟลุกลาม
ข้อควรรู้ก่อนนำไปใช้

บทความนี้เป็นความรู้เบื้องต้น การตอบโต้เหตุจริงต้องยึดแผนฉุกเฉินของสถานที่ ฉลากอุปกรณ์ และคำสั่งของเจ้าหน้าที่เป็นหลัก หากไม่มั่นใจให้อพยพทันที

ไฟประเภท B เกิดจากของเหลวไวไฟ เช่น น้ำมัน เชื้อเพลิง สี ตัวทำละลาย และจาระบี ความเสี่ยงสำคัญคือของเหลวอาจไหล กระเด็น หรือปล่อยไอเชื้อเพลิงจนทำให้ไฟลามเร็วกว่าที่เห็น การรับมือจึงต้องเน้นการหยุดแหล่งจ่ายเชื้อเพลิงและไม่ทำให้ของเหลวกระจาย

สิ่งที่ต้องทำทันที

  1. แจ้งเตือนคนในพื้นที่และเรียกหน่วยฉุกเฉินตามแผนของสถานที่
  2. หยุดปั๊ม ปิดวาล์ว หรือตัดแหล่งจ่ายเชื้อเพลิงเฉพาะเมื่อทำได้จากจุดปลอดภัย
  3. กันคนออกจากแนวควันและพื้นที่ต่ำที่ไอเชื้อเพลิงอาจสะสม
  4. เลือกถังที่มีสัญลักษณ์ B และมีขนาดเหมาะกับความเสี่ยง

ควรใช้ถังชนิดใด

ผลิตภัณฑ์สำหรับไฟประเภท B มีหลายชนิด ได้แก่ เคมีแห้งอเนกประสงค์, Purple K, CO2 และโฟม แต่ละชนิดมีข้อจำกัดต่างกัน จึงต้องเลือกจากชนิดเชื้อเพลิง ขนาดไฟ สภาพแวดล้อม และคำแนะนำของผู้ผลิตสำหรับรุ่นนั้น

  • เคมีแห้งและ Purple K: ช่วยหยุดปฏิกิริยาการเผาไหม้ เหมาะกับความเสี่ยงของเหลวไวไฟตามสัญลักษณ์บนถัง แต่อาจมีผงตกค้าง
  • CO2: ไม่ทิ้งผงตกค้างและไม่นำไฟฟ้า แต่ประสิทธิภาพลดลงในที่ลมหรือพื้นที่เปิด และต้องระวังการขาดอากาศในที่อับ
  • โฟม: ช่วยคลุมผิวเชื้อเพลิงบางประเภทเพื่อลดการลุกซ้ำ แต่ต้องตรวจความเข้ากันได้กับของเหลวและระบบไฟฟ้า

ข้อห้ามสำคัญ

  • ห้ามฉีดน้ำเป็นลำตรงลงบนของเหลวไวไฟ เพราะอาจทำให้เชื้อเพลิงกระจายและไฟลาม
  • ห้ามเดินเข้าไปในแอ่งของเหลวหรือยืนในทิศทางที่ไอเชื้อเพลิงพัดมา
  • ห้ามหันหลังให้จุดเกิดเหตุหลังไฟสงบ เพราะไฟอาจลุกซ้ำจากพื้นผิวที่ยังร้อน
  • ห้ามใช้ถังแบบมือถือกับไฟที่ลามเกินระยะเริ่มต้นหรือมีภาชนะเสี่ยงระเบิด

กรณีน้ำมันประกอบอาหารไม่เหมือนน้ำมันเชื้อเพลิง

กระทะหรือหม้อทอดที่มีน้ำมันร้อนจัดต้องใช้ถังหรือระบบสำหรับครัวตามฉลาก ห้ามใช้น้ำ และไม่ควรยกภาชนะที่กำลังไหม้ หากระบบครัวมีชุดดับเพลิงอัตโนมัติ ให้ปฏิบัติตามแผนและคู่มือของระบบนั้น