ความปลอดภัยในโรงงาน | 09/08/2026
ไฟไหม้น้ำมันและของเหลวไวไฟ: ดับอย่างไรไม่ให้ไฟลุกลาม
แนวทางรับมือไฟจากน้ำมัน เชื้อเพลิง สี และของเหลวไวไฟ ตั้งแต่ตัดแหล่งเชื้อเพลิง เลือกถัง Class B ไปจนถึงข้อห้ามเรื่องการใช้น้ำ
บทความนี้เป็นความรู้เบื้องต้น การตอบโต้เหตุจริงต้องยึดแผนฉุกเฉินของสถานที่ ฉลากอุปกรณ์ และคำสั่งของเจ้าหน้าที่เป็นหลัก หากไม่มั่นใจให้อพยพทันที
ไฟประเภท B เกิดจากของเหลวไวไฟ เช่น น้ำมัน เชื้อเพลิง สี ตัวทำละลาย และจาระบี ความเสี่ยงสำคัญคือของเหลวอาจไหล กระเด็น หรือปล่อยไอเชื้อเพลิงจนทำให้ไฟลามเร็วกว่าที่เห็น การรับมือจึงต้องเน้นการหยุดแหล่งจ่ายเชื้อเพลิงและไม่ทำให้ของเหลวกระจาย
สิ่งที่ต้องทำทันที
- แจ้งเตือนคนในพื้นที่และเรียกหน่วยฉุกเฉินตามแผนของสถานที่
- หยุดปั๊ม ปิดวาล์ว หรือตัดแหล่งจ่ายเชื้อเพลิงเฉพาะเมื่อทำได้จากจุดปลอดภัย
- กันคนออกจากแนวควันและพื้นที่ต่ำที่ไอเชื้อเพลิงอาจสะสม
- เลือกถังที่มีสัญลักษณ์ B และมีขนาดเหมาะกับความเสี่ยง
ควรใช้ถังชนิดใด
ผลิตภัณฑ์สำหรับไฟประเภท B มีหลายชนิด ได้แก่ เคมีแห้งอเนกประสงค์, Purple K, CO2 และโฟม แต่ละชนิดมีข้อจำกัดต่างกัน จึงต้องเลือกจากชนิดเชื้อเพลิง ขนาดไฟ สภาพแวดล้อม และคำแนะนำของผู้ผลิตสำหรับรุ่นนั้น
- เคมีแห้งและ Purple K: ช่วยหยุดปฏิกิริยาการเผาไหม้ เหมาะกับความเสี่ยงของเหลวไวไฟตามสัญลักษณ์บนถัง แต่อาจมีผงตกค้าง
- CO2: ไม่ทิ้งผงตกค้างและไม่นำไฟฟ้า แต่ประสิทธิภาพลดลงในที่ลมหรือพื้นที่เปิด และต้องระวังการขาดอากาศในที่อับ
- โฟม: ช่วยคลุมผิวเชื้อเพลิงบางประเภทเพื่อลดการลุกซ้ำ แต่ต้องตรวจความเข้ากันได้กับของเหลวและระบบไฟฟ้า
ข้อห้ามสำคัญ
- ห้ามฉีดน้ำเป็นลำตรงลงบนของเหลวไวไฟ เพราะอาจทำให้เชื้อเพลิงกระจายและไฟลาม
- ห้ามเดินเข้าไปในแอ่งของเหลวหรือยืนในทิศทางที่ไอเชื้อเพลิงพัดมา
- ห้ามหันหลังให้จุดเกิดเหตุหลังไฟสงบ เพราะไฟอาจลุกซ้ำจากพื้นผิวที่ยังร้อน
- ห้ามใช้ถังแบบมือถือกับไฟที่ลามเกินระยะเริ่มต้นหรือมีภาชนะเสี่ยงระเบิด
กรณีน้ำมันประกอบอาหารไม่เหมือนน้ำมันเชื้อเพลิง
กระทะหรือหม้อทอดที่มีน้ำมันร้อนจัดต้องใช้ถังหรือระบบสำหรับครัวตามฉลาก ห้ามใช้น้ำ และไม่ควรยกภาชนะที่กำลังไหม้ หากระบบครัวมีชุดดับเพลิงอัตโนมัติ ให้ปฏิบัติตามแผนและคู่มือของระบบนั้น