ความรู้ถังดับเพลิง | 10/08/2026
ประเภทไฟตามมาตรฐานสากล: A B C D F และ Class L
สรุปประเภทไฟตาม ISO 3941:2026 รวม Class L สำหรับเพลิงจากเซลล์และแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน พร้อมอธิบายความต่างจาก Class D และฉลากระบบอื่น
บทความนี้เป็นความรู้เบื้องต้น การตอบโต้เหตุจริงต้องยึดแผนฉุกเฉินของสถานที่ ฉลากอุปกรณ์ และคำสั่งของเจ้าหน้าที่เป็นหลัก หากไม่มั่นใจให้อพยพทันที
ISO 3941:2026 จำแนกประเภทไฟตามธรรมชาติของวัสดุที่กำลังเผาไหม้ การเลือกอุปกรณ์จึงต้องเริ่มจากการระบุเชื้อเพลิงให้ถูกต้อง แล้วตรวจฉลาก มาตรฐานรับรอง และคู่มือของอุปกรณ์รุ่นจริง ไม่ควรเลือกจากสีของถังเพียงอย่างเดียว
ประเภทไฟตามมาตรฐานสากล ISO 3941:2026
| ประเภท | ลักษณะเชื้อเพลิง | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| A | วัสดุของแข็ง โดยทั่วไปเป็นสารอินทรีย์และมักเกิดถ่านคุ | ไม้ กระดาษ ผ้า และวัสดุของแข็งทั่วไป |
| B | ของเหลวหรือของแข็งที่หลอมเหลวได้ | น้ำมัน เชื้อเพลิง สี ตัวทำละลาย และพาราฟิน |
| C | ก๊าซ | โพรเพน บิวเทน มีเทน และก๊าซเชื้อเพลิง |
| D | โลหะติดไฟ | ลิเธียมโลหะ แมกนีเซียม โซเดียม และผงโลหะบางชนิด |
| F | น้ำมันและไขมันประกอบอาหาร | น้ำมันในกระทะหรือหม้อทอดเชิงพาณิชย์ |
| L | เพลิงที่เกี่ยวข้องกับเซลล์และแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนที่ไม่มีลิเธียมโลหะ | แบตเตอรี่รถยนต์ไฟฟ้า ระบบกักเก็บพลังงาน เครื่องมือไฟฟ้า โทรศัพท์ และคอมพิวเตอร์พกพา |
Class L ต่างจาก Class D อย่างไร
Class L ใช้กับเพลิงที่เกี่ยวข้องกับ Lithium-ion cells และ batteries ที่ไม่มี metallic lithium โดยเฉพาะ ความเสี่ยงสำคัญอาจรวมถึง thermal runaway การแพร่ความร้อนไปยังเซลล์ข้างเคียง ก๊าซไวไฟ และการลุกซ้ำหลังเหตุสงบ
Class D ยังคงเป็นไฟจากโลหะติดไฟ เช่น lithium metal, magnesium, sodium และโลหะชนิดอื่นที่ต้องใช้สารดับเพลิงให้ตรงกับชนิดโลหะ จึงห้ามถือว่าแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนและลิเธียมโลหะเป็นความเสี่ยงประเภทเดียวกัน
ความเสี่ยงทางไฟฟ้าไม่ใช่ประเภทไฟใน ISO 3941:2026
ISO 3941:2026 ระบุประเภทไฟตามวัสดุที่เผาไหม้และไม่ได้กำหนดประเภทเฉพาะสำหรับความเสี่ยงทางไฟฟ้า ระบบมาตรฐานแต่ละประเทศอาจใช้ตัวอักษรต่างกัน ดังนั้นก่อนเลือกผลิตภัณฑ์ต้องตรวจชื่อมาตรฐานและคำแนะนำของผู้ผลิตให้ชัดเจน ห้ามนำความหมายของตัวอักษรจากคนละระบบมาใช้แทนกัน
Class L เป็นการจำแนกไฟ ไม่ใช่การรับรองผลิตภัณฑ์
การมี Class L ใน ISO 3941:2026 ไม่ได้แปลว่าผลิตภัณฑ์หรือสารดับเพลิงใดได้รับการรับรองสำหรับแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนโดยอัตโนมัติ พื้นที่ที่มีรถยนต์ไฟฟ้า ระบบกักเก็บพลังงาน หรือแบตเตอรี่จำนวนมากควรประเมินความเสี่ยง วางระบบตรวจจับ แยกพื้นที่ เตรียมแผนควบคุมการลุกลามและการลุกซ้ำ และเลือกอุปกรณ์จากผลทดสอบหรือมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์นั้นจริง
หลักเลือกถังสำหรับสถานที่จริง
- สำรวจเชื้อเพลิงที่มีอยู่จริง ไม่ใช่เลือกตามชื่อห้องอย่างเดียว
- พิจารณาความเสี่ยงร่วม เช่น ไฟฟ้า ของเหลวไวไฟ ก๊าซ โลหะ น้ำมันประกอบอาหาร และแบตเตอรี่ลิเธียมไอออน
- เลือกขนาดและ Fire Rating ให้เหมาะกับระดับความเสี่ยงและระยะเข้าถึง
- วางถังให้มองเห็น หยิบได้โดยไม่ต้องเข้าใกล้ไฟ และตรวจให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้
- ฝึกผู้ใช้งานให้รู้ทั้งวิธีใช้และเงื่อนไขที่ต้องอพยพ
หากพบแบตเตอรี่บวม ร้อนผิดปกติ มีเสียงแตก ควัน หรือก๊าซพุ่งออกมา ให้แจ้งเหตุ แยกคนออกจากพื้นที่ และใช้แผนตอบโต้เหตุเฉพาะของสถานที่ ไม่ควรทดลองใช้ถังทั่วไปโดยไม่มีข้อมูลรองรับ