ความปลอดภัยในอาคาร | 08/08/2026
ไฟไหม้อุปกรณ์ไฟฟ้า: ควรใช้ CO2 หรือเคมีแห้ง
เมื่ออุปกรณ์ไฟฟ้ายังมีกระแส ต้องตัดไฟเมื่อทำได้และเลือกสารที่ไม่นำไฟฟ้า เปรียบเทียบข้อดี ข้อจำกัด และความปลอดภัยของ CO2 กับเคมีแห้ง
บทความนี้เป็นความรู้เบื้องต้น การตอบโต้เหตุจริงต้องยึดแผนฉุกเฉินของสถานที่ ฉลากอุปกรณ์ และคำสั่งของเจ้าหน้าที่เป็นหลัก หากไม่มั่นใจให้อพยพทันที
ไฟที่เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ยังมีกระแสมีความเสี่ยงทั้งจากเปลวไฟและไฟฟ้าดูด ISO 3941:2026 ไม่ได้กำหนดประเภทไฟสำหรับความเสี่ยงทางไฟฟ้าโดยเฉพาะ ก่อนใช้งานจึงต้องเลือกผลิตภัณฑ์ที่ผู้ผลิตระบุว่าเหมาะกับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ยังมีกระแสและใช้สารที่ไม่นำไฟฟ้า เช่น CO2 หรือเคมีแห้งตามข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์นั้น
ลำดับการตัดสินใจที่ปลอดภัย
- แจ้งเหตุและกันคนออกจากพื้นที่
- ตัดกระแสไฟจากเบรกเกอร์หรือสวิตช์ฉุกเฉิน หากเข้าถึงได้โดยไม่ผ่านควัน น้ำ หรือส่วนที่กำลังไหม้
- รักษาทางหนีไว้ด้านหลังและประเมินว่าไฟยังอยู่ในระยะเริ่มต้น
- เลือกถังที่มีสัญลักษณ์สำหรับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ยังมีกระแส
หลังตัดไฟแล้ว เชื้อเพลิงที่เหลืออาจเปลี่ยนลักษณะเป็นไฟประเภท A หรือ B เช่น พลาสติก ฉนวน หรือน้ำมันในอุปกรณ์ จึงต้องประเมินชนิดเชื้อเพลิงต่อ ไม่ใช่ถือว่าความเสี่ยงหมดไปทันที
CO2 เหมาะเมื่อใด
CO2 ไม่นำไฟฟ้าและไม่ทิ้งผงตกค้าง จึงมักพิจารณาใช้กับตู้ควบคุม อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ หรือพื้นที่ที่ต้องการลดความเสียหายจากสารตกค้าง อย่างไรก็ตาม CO2 กระจายตัวเร็วในพื้นที่เปิดหรือมีลม และไฟอาจลุกซ้ำหากวัสดุยังร้อน
- อย่าจับกรวยฉีดระหว่างใช้งาน เพราะอุณหภูมิต่ำมาก
- หลีกเลี่ยงการใช้ในที่อับโดยไม่มีมาตรการระบายอากาศและควบคุมพื้นที่
- อย่าเข้าใกล้แหล่งจ่ายไฟหรือชิ้นส่วนที่อาจยังมีกระแสเกินกว่าระยะปลอดภัยของสถานที่
เคมีแห้งเหมาะเมื่อใด
ผลิตภัณฑ์เคมีแห้งที่ผู้ผลิตระบุว่าเหมาะกับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่ยังมีกระแส มักครอบคลุมเชื้อเพลิงประเภทอื่นร่วมด้วย จึงเหมาะกับพื้นที่ที่มีความเสี่ยงหลากหลาย ข้อแลกเปลี่ยนคือผงสามารถกระจายเข้าอุปกรณ์ ทำให้ทำความสะอาดยาก และอาจเพิ่มความเสียหายกับเครื่องจักรหรืออิเล็กทรอนิกส์ละเอียด
เมื่อใดไม่ควรพยายามดับเอง
- มีเสียงอาร์ก ระเบิด หรือไฟลามเข้าแผงจ่ายไฟหลัก
- พื้นเปียก มีสายไฟตก หรือไม่สามารถตัดแหล่งจ่ายได้อย่างปลอดภัย
- ควันหนา กลิ่นฉุน หรือไฟอยู่ในห้องปิดที่ไม่มีทางออกสำรอง
- ไม่ทราบว่าอุปกรณ์ยังมีกระแสหรือถังที่ถืออยู่เหมาะกับไฟหรือไม่